Dodajemy formularz kontaktowy 4#

Poprawiamy dostępność formularza


W tym poście zajmuję się dostępnością formularza.

Jeśli trafiłeś tu bezpośrednio, zajrzyj do pierwszego postu, gdzie opisuję założenia i tworzę podstawową strukturę formularza.

Wpisy w tej serii:
  1. HTML + otwieranie / zamykanie JQuery
  2. Walidacja HTML5/JS + AJAX
  3. Walidacja PHP + Swiftmailer
  4. Dostępność formularza
  5. Zrefaktoryzowana wersja + Github

Dostępność

Co to jest i dlaczego jest to ważne pisałem już wcześniej.

W kodzie, który stworzyliśmy, mamy już dwa elementy, które wpływają na dostępność. Mowa o:

  • <label> - (#musthave) etykieta sprawia, że w większości przypadków, gdy klikniemy na tekst opisujący pole, automatycznie nas do niego przeniesie. Ponadto czytnik ekranowy opisze to pole po uzyskaniu focusu.
  • placeholder="wartość" - ten atrybut przeważnie też zostanie odczytane przez czytnik ekranowy.

Jest to jednak niewiele. Mamy jeszcze sporo do dodania. Zacznijmy od całego formularza.

<div id="contact" class="contact" role="dialog" aria-label="Formularz kontaktowy" aria-hidden="true">
  <!--Wnętrze formularza-->
</div>
  • role="dialog" - w naszym przypadku formularz to odseparowane od reszty strony okienko i właśnie rola “dialog” odpowiada takim elementom strony. Dzięki temu czytnik ekranowy poinformuje użytkownika, że otwiera okno dialogowe, które jest odseparowane od reszty strony.
  • aria-label="opis" - opis, który zostanie odczytany przez technologie wspomagające.
  • aria-hidden="true" - nasz formularz początkowo jest ukryty. Ten atrybut sprawia, że pozostanie także niewidoczny dla czytników ekranowych. Będziemy zmieniać to pole dynamicznie podczas otwierania/zamykania.

Nasze wnętrze formularza również potrzebuje dodatkowych atrybutów:

<form class="emailForm" method="POST" action="emailform.php">
    <label>
      Twój email
      <input name="from" type="email" placeholder="Wpisz tu twój email" required>
    </label>
    <label>
      Temat
      <input name="subject" placeholder="Wpisz tu temat wiadomości" required>
    </label><br>
    <label for="inp-message">
      Treść
    </label>
    <textarea name="message" id="inp-message" placeholder="Wpisz tu twoją wiadomość" required></textarea>
    <div class="g-recaptcha" data-sitekey="6Lc9_xMUAAAAAFPVNhvDKb9lMXHGI4o7-zhqkTgL"></div>
    <button class="emailFormSubmit" name="submit" type="submit">Wyślij</button>

    <div class="emailFormAlert" aria-live="polite"></div>
  </form>

  <button type="button" id="close-contact-btn" class="close-btn" aria-label="Zamknij formularz kontaktowy" title="Zamknij formularz kontaktowy">
    <i class="fa fa-times close-form" aria-hidden="true"></i>
  </button>
  • aria-live="polite" - użytkownik, który używa czytnik ekranowy, nie ma pojęcia o kumunikatach, które generujemy. Dzięki temu problem jest rozwiązany. Jest to niezwykle ważny atrybut, gdy tworzymy elementy, które pojawiają sie dynamicznie bez przeładowania strony.
  • title="Opis" - dzięki temu gdy najedziemy na przycisk zamknięcia, wyświetlony zostanie opis, który informuje za co element jest odpowiedzialny. Również zostanie to przeczytane przez czytnik ekranowy. Bez tego użytkownik z niego korzystający nie miałby pojęcia, od czego jest ten przycisk.

Role=”dialog” oraz to, że stworzyliśmy okno dialogowe, zobowiązuje nas do dodania jeszcze kilku kluczowych funkcjonalności:

  • “Zapętlenie focusu” - czyli np. podczas “tabowania” (użytkownicy konsol, tv, czy zdani na klawiatury, którzy nawigują za pomocą “focusu”) nie jest możliwe wyjście poza aktualne okno, czyli:
    • Gdy osiągniemy ostatni element (w tym wypadku przycisk zamknięcia) następny jest pierwszy element w oknie
    • Gdy z pierwszego elementu będziemy chcieli cofnąć się kombinacją Shift+tab przeskoczy do ostatniego elementu
  • Klawisz ESC - umożliwia zamknięcie formularza
  • Gdy okno jest otwierane “focus” dostaje pierwszy element
  • Gdy okno jest zamykane “focus” uzyskuje przycisk, który je otworzył

Zrealizujmy to:

  const firstInput = $('input[name="from"]');

  closeContactBtn.on('keydown', function (e) {
   if ((e.which === 9 && !e.shiftKey)) {//tab

       e.preventDefault();
       firstInput.focus();
   }
  });

  firstInput.on('keydown', function (e) {
      if ((e.which === 9 && e.shiftKey)) {//shift+tab

          e.preventDefault();
          closeContactBtn.focus();
      }
  });

  contactForm.on('keydown', function (e) {
      if ((e.which === 27)) {//esc

          toggleContactForm(false);
      }
  });

Zauważ, że aby to zrobić konieczne jest zatrzymanie domyślnego zachowania - preventDefault();

Użytkownik bez Javascript-u

Traktowałbym to raczej jako ciekawostkę, gdyż obecnie strony głównie opierają się na Javascripcie, w tym [moja](https://jaki-jezyk-programowania.pl/) jest od niego uzależniona. Nie potrafię sobie wyobrazić, że ktoś w dzisiejszych czasach nie ma w przeglądarce Javascriptu. Ponadto nasz formularz wykorzystuje reCAPTCHE, która bez JS-a się nie obejdzie. Nie widzę sensu w dbaniu o użytkowników bez JS-a w takim wypadku. Mimo wszystko z punktu widzenia dostępności powinno się to robić.

Gdybyśmy w jakiś sposób zastąpili reCAPTCHE, możliwe jest, aby osoby, które nie używają Javascriptu nadal były w stanie korzystać z formularza.

Możesz to przetestować wyłączając Javascript w przeglądarce. W Chrome to: Opcje -> Ustawienia -> Pokaż ustawienia zaawansowane -> W sekcji Prywatność -> Ustawienia Treści -> Sekcja Javascript lub szybciej, można kliknąć kłodkę obok adresu URL, gdzie znajdziemy tą opcję. Zauważ, że użytkownik bez JS utraci też na dynamicznie generowanych komunikatach i zostanie odniesiony bezpośrednio do pliku emailform.php. Również wykona się domyślna walidacja HTML5. Wcześniej te działania zatrzymaliśmy za pomocą preventDefault();

Polega to na tym, aby formularz wstępnie nie był schowany (display: none), tylko, żeby robił to JS. W efekcie użytkownik bez JS-a zobaczy od razu formularz na widoku i będzie w stanie go użyć. Stworzymy więc sobie klasę pomocniczą, którą później usuniemy JS-em:

.contact-nojs{
  display: block;
  position: relative;
  transform: none;
  top: 0;
  left: 0;
  margin: auto;
}

no i usunięcie zaraz po odwołaniu do elementu:

  //...

  const contactForm = $('#contact');
  contactForm.removeClass("contact-nojs");
  //...

Cały kod i efekt końcowy (Spróbuj przejechać się klawiszami i czytnikiem ekranowym po formularzu, aby sprawdzić efekty):


Polub stronę bloga na Facebooku. Wrzucam tam m.in. informacje o nowych wpisach: